Orgelconcerten

Op deze pagina vindt u informatie over de concerten georganiseerd door de Stichting Kerkmuziek Hervormde Gemeente Kampen.

Secretariaat: Kolk 5, 8266 JN Kampen, e-mail: orgelconcerten[at]debovenkerk.nl.

Reguliere openingstijden

Vrijdagmiddag van 13.00 tot 15.00 uur;
Zaterdagmiddag van 13.00 tot 14.30 uur.

Concertserie 2020

Bekijk het programmaboekje

Deze geplande concerten in juli en augustus kunnen doorgang vinden, met inachtneming van de maatregelen van het RIVM. Dit betekent dat er maximaal 100 bezoekers aanwezig mogen zijn bij de concerten en dat vooraf reserveren VERPLICHT is. Om er voor te zorgen dat er 1,5 meter afstand wordt gehouden tussen de bezoekers onderling (m.u.v. personen uit hetzelfde huishouden) wordt u in de kerk een plek toegewezen. Daarnaast zijn de sanitaire voorzieningen niet beschikbaar (uitgezonderd noodgevallen).

Als commissie die de donderdagavondconcerten in de Bovenkerk te Kampen organiseert, zijn wij blij met uw belangstelling voor en uw aanwezigheid op onze concerten. U bent van harte welkom, maar in deze tijd kan het Coronavirus nog steeds toeslaan, ondanks alle voorzorgsmaatregelen in de kerk. Daarom vragen wij u, voordat u zich inschrijft voor een concert, de volgende vragen te beantwoorden:

  1. Bent u hoesterig/verkouden?
  2. Hebt u last van benauwdheid?
  3. Hebt u temperatuursverhoging? (vanaf 38°C)
  4. Bent u de laatste 14 dagen met iemand in contact geweest die besmet is/was met het Coronavirus?
  • Indien u een van deze vragen met JA moet beantwoorden, vragen wij u om u niet in te schrijven voor een concert!
  • Verder willen we u er op wijzen dat er voor een aantal mensen bij besmetting met het Coronavirus de ziekte een ernstig beloop kan krijgen. Deze zogeheten risicogroepen vindt u terug op de website van het RIVM: Risicogroepen Corona (RIVM)
  • U bent zelf verantwoordelijk voor het al dan niet inschrijven voor een concert.

Het meest actuele nieuws over onze concerten vindt u op deze website en via Facebook.

Reserveren

Om een concert te kunnen bezoeken is reserveren verplicht. In onderstaande concertoverzicht vindt u een link naar de reserveringswebsite. Bezoekt u het concert met meerdere personen, dan dient u voor iedere persoon een ticket aan te schaffen. Volg hiervoor de stappen op de reserveringswebsite.
Na het afronden van de reservering ontvangt u per mail een bevestiging. Deze bevestiging dient u te tonen bij het concert!

Mocht u problemen ervaren bij het reserveren, dan kunt u contact met ons opnemen. Dit kan per mail op orgelconcerten@debovenkerk.nl. Telefonisch kunt u ons bereiken op 038-3330216 of 038-3315493.

Ga naar de reserveringswebsite: http://orgelconcerten-bovenkerk.eventbrite.com
Reserveren is mogelijk tot 18:00 uur op de dag van het concert.

Juli

Donderdag 2 juli Ab Weegenaar (jubileumconcert
25 jaar organist Bovenkerk)
Reserveren
Donderdag 9 juli Arjen Leistra
Reserveren
Donderdag 16 juli Sietze de Vries
Reserveren
Donderdag 23 juli Jos van der Kooy (verzoekprogramma)
Geef hier uw verzoek door
Reserveren
Donderdag 30 juli Reitze Smits (Bach-programma)
Reserveren

Augustus

Donderdag 6 augustus Evan Bogerd
Reserveren
Donderdag 13 augustus Matthias Havinga
Reserveren
Donderdag 20 augustus Petra Veenswijk
Reserveren
Donderdag 27 augustus Wolfgang Zerer (Bach-programma)
Reserveren


Vanwege de Corona-maatregelen is het niet mogelijk om dit jaar gebruik te maken van de concertpas.

Parkeren

Naast de toren van de Bovenkerk is een parkeerplaats (Muntplein) waar u tegen betaling kunt parkeren.
Gratis parkeren kunt u op het Burgemeester Berghuisplein. Vanaf deze parkeerplaats loopt u in ongeveer 10 minuten (700 meter) naar de Bovenkerk.
Voor meer informatie over parkeren in de stad Kampen zie: https://www.kampen.nl/parkeren-in-kampen.

Koororgel

In 1999 plaatste de firma Reil uit Heerde een nieuw koororgel in de Bovenkerk. Het orgel werd aan de kerk geschonken door Henk Stoel, een inwoner van de stad Kampen. Het instrument heeft 29 registers: 12 op het Hoofdwerk, 10 op het Bovenwerk, 6 op het Pedaal.

Het 29ste register is een Klaroen, die boven op het dak van het Bovenwerk is geplaatst. De Klaroen wordt bespeeld via een derde klaviertje (vanaf c1), ‘Récit’ genaamd.

Orgelkas

De kas is zodanig gemaakt, dat alles wat aan resonantie wordt ontwikkeld door het pijpwerk in de kas wordt versterkt en omgezet in klank. Dat gebeurt o.asp. doordat de eikenhouten panelen aan de zijden dunner zijn dan in het midden, de constructie zeer hecht is en naar onderen toe een oplopende matenreeks is gehanteerd.

Windlade

Bovenwerklade
Bovenwerklade

De windlade is geen apart onderdeel in het orgel, maar een deel van de kas! De windlade is de krans. De bovenkas staat op de windlade. Er zijn nauwelijks conducten aangebracht, want ook de meeste frontpijpen staan op de lade. Windtechnisch allemaal zeer economisch, maar met name komt dit het rendement van omzetten van resonantie in de klank ten goede.

Pijpwerk

Voor het pijpwerk heeft het Bader-orgel van de St. Walburgiskerk in Zutphen als voorbeeld gediend. Het oude pijpwerk is wetenschappelijk onderzocht en op basis daarvan is het pijpwerk voor Kampen op dikte gegoten en gehamerd. Daarna zijn de hamerslagresten van de frontpijpen verwijderd en zijn deze voorzien van tinfolie.

De pijpen zijn gemaakt zonder kernsteken. Eerst ‘spuckt’ dat soms nog wat, maar dat gaat ook weer vanzelf weg. Het geluid is enorm draagkrachtig, maar toch niet luid. Ook de tongwerken zijn zonder lood- of leerbeleg gemaakt.

Windvoorziening

De longen van het orgel in de kelder
De longen van het orgel in de kelder

Onder het orgel is een kelder gemaakt waarin de hele windvoorziening is ondergebracht. Twee met elkaar verbonden keilbalgen vormen de longen voor dit orgel.

Klankconcept

De klank van het koororgel heeft zijn uitgangspunt in het midden van de zeventiende eeuw, dat behoeft het spelen van muziek uit andere perioden niet uit te sluiten.

Het orgel bezit een rijk klankpalet: een groot plenum op het Hoofdwerk, aangevuld met een 16-voets Quintadeen en een 16 voets Fagot die de ‘Gravität’ aan de klank toevoegen, en een kleiner, minder uitgewerkt plenum op het Bovenwerk. Daarentegen biedt het Bovenwerk weer een rijkere schakering aan fluitregisters in verschillende bouwwijze en mensuren. De keuze voor de tongwerken mensuren is vooral ingegeven door de 18e eeuwse traditie, ook de Cornet kan aan deze klankwereld worden toegeschreven. Het Pedaal verenigt de basfuncties, continuo- en solospel in zich, binnen een beperkte dispositie. Als een extra feestelijke toegift kan tenslotte de Klaroen ten gehore worden gebracht.

Stemming

Het nieuwe orgel is qua stemming niet afgestemd op het Hinsz-orgel. Samenspel is dan ook niet mogelijk. Het is hier ook geen cultuur geweest om twee of meer orgels, zoals in zuidelijke landen, in vraag en antwoordspel te laten klinken. In de Bovenkerk is gekozen voor een op zichzelf staand instrument dat geschikt moet zijn om met andere instrumenten te kunnen samenspelen. Het Hinsz-orgel is een orgel uit een heel andere tijd, de galantere tijd. Dat Hinsz-orgel is gewoon een fantastisch bezit, maar het is een andere mooie vrucht dan die uit de renaissance. Het is vanuit een ander denkbeeld gemaakt.

Speeltafel en dispositie

Speeltafel koororgel
Speeltafel koororgel
Hoofdwerk Bovenwerk Récit
Praestant 8′  # Praestant 4′  # Klaroen 2 st.
Quitadeen 16′ Gedekt 8′
Gedekt 8′ Quintadeen 8′ Pedaal
Octaaf 4′  # Roerfluit 4′ Octaaf 8′
Spitsfluit 4′ Nasard 3′ Subbas 16′
Quint 3′ Gemshoorn 2′ Octaaf 4′
Octaaf 2′ Octaaf 2′ Nachthoorn 2′
Sesquialter 2 st. Quintfluit 1 1/3′ Bazuin 16′
Cornet 4 st. Mixtuur 1′ 3-4 st. Trompet 8′
Mixtuur 2′ 4-5 st. Dulciaan 8′
Trompet 16′
Trompet 8′ #: discant dubbel
Hulpregisters
Manuaalkoppel
Schuifkoppel
Koppel Hoofdwerk – Récit
Pedaalkoppel – Hoofdwerk
Pedaalkoppel – Bovenwerk
Tremulant  (gehele orgel)
Cymbelster
Bijzonderheden
Manuaalomvang : C, D – e”’
Manuaalomvang (Récit) : c’ – e”’
Pedaalomvang : C, D – d’
Toonhoogte : a = 440 Hz. bij 16° C
Stemming: Kellner
Bouwjaar: 1999
Bouwer: Firma Reil uit Heerde; www.reil.nl

Klankdemo’s

De volgende geluidsfragmenten geven een indruk van de klankrijkdom van het Reil-koororgel.

Partita ‘Sei gegrüsset, Jesu gütig’ (BWV 768) – J.S. Bach
Variatie 2: Praestant 8′ van Hoofdwerk

 

Variatie 4: Holpijp 8′ van Hoofdwerk

 

Variatie 10: Holpijp 8′ (linkerhand) van Hoofdwerk.
Gedekt 8′, Roerfluit 4′, Nasard 3′ van Bovenwerk. Subbas 16′ van Pedaal. Pedaal gekoppeld aan Hoofdwerk en Tremulant aan.

 

Fantasie en fuga in g (BWV 542) – J.S. Bach
Fuga: Praestant 8′, Octaaf 4′, Quint 3 en Octaaf 2′ van Hoofdwerk.
Quintadeen 8′, Gedekt 8′, Prestant 4′, Octaaf 2′, Mixtuur 3-4 st. van het Bovenwerk. Subbas 16′, Octaaf 8′, Octaaf 4′ Nachthoorn 2′ en Trompet 8′ van het Pedaal. Pedaal is gekoppeld aan Hoofdwerk en Bovenwerk en Hoofdwerk is gekoppeld aan Bovenwerk.

 

De muziekfragmenten zijn afkomstig van de CD ‘HET REIL KOORORGEL’ door Ab Weegenaar, de huidige organist van de Bovenkerk. Meer CD’s met muziek van het Reil-orgel vindt u op zijn homepage: www.abweegenaar.nl.

Hinsz hoofdorgel

Over het oudste orgel, thans het Hinsz hoofdorgel, is niet veel met zekerheid te zeggen. Wel wordt aangenomen dat de Bovenkerk tussen 1520 en 1523 in het bezit kwam van een groot orgel gebouwd door Johan van Kovelens (of J. van Covelen). Het oudste pijpwerk in het orgel (vooral de fluiten 4′ en 2′ van het Bovenwerk) is waarschijnlijk afkomstig van Jan Morlet (1629).

In 1676 voltooide Jan Slegel een nieuw orgel, waarbij hij materialen uit het oude orgel gebruikte. In de jaren 1694-1712 voerde Johan Duyschot enkele wijzigingen door en had het orgel in onderhoud.

Nieuwe kas

Albertus Anthoni Hinsz verrichtte in de jaren 1741 – 1743 uitgebreide werkzaamheden aan het orgel: hij ontwierp een nieuwe kas, vernieuwde alle windkanalen, de laden en het regeerwerk. Tevens werd bij deze gelegenheid de bestaande dispositie enigszins uitgebreid. Het werd hierdoor het grootste orgel dat door Hinsz werd gemaakt.

In de jaren 1788/1790 brachten H.H. Freytag en F.C. Schnitger Jr. een vrij pedaal van 8 stemmen aan en voegden een Borstwerk van 4 stemmen toe, dat bespeelbaar was vanaf het Bovenwerk-klavier. De Dulciaan 8′ van het Rugwerk plaatsten zij op dit nieuwe Borstwerk, op de vrijgekomen plaats in het Rugwerk kwam een Fagot 16′.

Eigen klavier

Gedurende de negentiende eeuw werkten de orgelmakers Van Gruisen, Scheuer en Naber aan het instrument. In 1866 gaf de Kamper orgelmaker Zwier van Dijk het Borstwerk een eigen klavier. Tevens voegde hij enige stemmen toe.

De grote restauratie van het hoofdorgel (van 1967-75) werd uitgevoerd door orgelmakerij Bakker & Timmenga te Leeuwarden. De belangrijkste vraag was welke dispositie als uitgangspunt moest worden genomen: die van 1790, of die van voor 1866. Men heeft uiteindelijk gekozen voor een oplossing waarbij het mogelijk is gebleken acht registers van omstreeks 1820/1866 te handhaven.

In 2000 is het instrument “gerevitaliseerd” door de Orgelmakers Gebr. Reil. Het gehele orgel is schoongemaakt en op aanspraak en egaliteit gecontroleerd. Zij hebben alle 7 keilbalgen aangesloten op de windmachine. Voorts zijn de mechanieken zorgvuldig bijgesteld en hebben zij waar nodig reparaties verricht. Het gehele project is in nauwe samenwerking verricht met de Rijksorgeladviseur, dhr. Rudi van Straten.

Op de pagina ‘Speeltafel en dispositie‘ treft u een overzicht van de uitbreidingen en restauraties van het orgel met betrekking tot de speeltafel en dispositie. Verder is een aantal klankdemo’s beschikbaar waarbij u de verschillende registraties kunt beluisteren.

Uit ‘Orgels en organisten in Kampen’ – W.D. van der Kleij en W.H. Zwart (1995). Met toestemming van uitgeverij IJsselacademie uit Kampen overgenomen. Zie de website www.ijsselacademie.nl voor meer informatie.